बुधवार, १८ मे, २०२२

श्री जी चे प्रवचन सार

श्री जी चे प्रवचन सार 
*********†*****

ठाणे येथे ज्ञानेश्‍वर मंदिरात निवृतीनाथ सभागृहांमध्ये श्री ज्ञानराज माणिक प्रभू यांची भगवद्गीतेवर प्रवचन चालू आहेत त्यातील पहिल्या प्रवचनाचे सार सहज आठवेल तसे देत आहे.
***

भगवद्गीता हीच ही एकंदर तीन भागात वाटली गेली आहे पहिला भाग एक ते सहा अध्याय कर्मयोग सहा 7ते 13अध्याय भक्तियोग 14 ते 18 ध्यान ध्यान योग किंवा प्रॅक्टिकल.
अर्थात हे विभाग (ग्राॉसली) स्थुळ आहेत .

त्यापैकी सोळाव्या अध्यायामध्ये दैवी संपत्ती आणि आसुरी संपत्ती त्याचे विश्लेषण भगवान करत आहेत 
याआधीचे म्हणजे 14 ,15 यामध्ये भगवंतांनी वर्णन केलेले आहे ,ते म्हणजे मीच सर्वकाही आहे आणि माझ्या पर्यंत पोहोचल्यावर  कुणी हि मागे परत येत नाही . या अर्थाने ज्ञान  सांगीतले आहे

भगवंतांनी पहिल्या चार लोकांमध्येच 27 दैवी गुण कोणते ते वर्णन केले आहे बाकी उरलेल्या चोवीस श्लोकांमध्ये आसुरी आणि राक्षसी गुणांचे वर्णन केले आहे

राक्षस कोण तर जे द्वेष करतात ते .हे राक्षस धर्माचा, गुणी लोकांचा, देशाचा,  यशाचा द्वेष करतात.
आणि जे सदैव शरीर मग्न असतात ते असूर त्यांना दैवी गुण तर आवडतच नाही त्यांना फक्त खावो-पिवो मजा करो हेच आवडते
हेच   त्यांच्या जीवनाचा सूत्र असते त्यापलीकडे जीवन जगणे आहे यावर तुमचा विश्वास सुद्धा नसतो

पहिला दैवी गुण अभय(१). 
अभय असणे आणि निर्भय असणे यात फरक आहे  गुंड दरोडेखोर हे सुद्धा निर्भय असतात पण पोलिसांना पकडल्यावर ते शिक्षेला सामोरे जातांना त्यांच्यातील भय उघड होतं 
अंतरात  ते भयभीत असतात. त्यांचे  भय दाबण्यात आलेलं असतं .अभय खरोखर सर्वकाळी सर्व देशी सर्वत्र समान असते. मनामध्ये अभय निर्माण होण्यासाठी भक्ती आणि विवेक असावे लागतात दोन गोष्टीच अभय निर्माण करतात जगात प्रत्येक गोष्टीला भय असते उदा. चोराला राजाची किर्तीला अपयशाची भीती असते इत्यादी
दुसऱ्या गुण (२)आहे सत्व संशुद्धी  सत्व म्हणजे अंतकरण .अंतकरणाची शुद्धी 
सं शोधन म्हणजे संपूर्ण मुळातून सर्वथा .
अंतकरणाचे मन बुद्धी चित्त इत्यादी 4 भाग असतात अंतकरण चतुष्टय असे त्यास म्हणतात 
सर्वांची शुद्धी होणे फार महत्त्वाचे आहे

तिसरा गुण(३) आहे ज्ञानयोग व्यवस्थिति म्हणजे ज्ञान योगात स्थिर होणे. महाराज याला ट्रेनमधून खाली उतरल्यावर ते पाच मिनिटांसाठी इडली वडा खाण्याचे उदाहरण देतात म्हणजे प्रत्येक क्षणी प्रत्येक मिनिटाला आपल्या मध्ये ज्ञान मिळवायचे ओढ जागी राहिली पाहिजे लक्ष  ज्ञानाकडे असले पाहिजे

चौथा (४)गुण दानाचा आहे दानाला आपल्या धर्मात अनन्यसाधारण महत्त्व आहे दाना मुळे आपली आसक्ती कमी होते. आपल्याला मरताना सगळं सोडून जायचं आहे त्यामुळे सोडायची सवय लागणं  महत्वाचे आहे अन्यथा लोभग्रस्त होऊन मन आपल्या वस्तू मध्येच अडकून पडते. दानाचे महत्व यासाठी आहे की त्यामुळे आपण केलेल्या पापाचे परिमार्जन सुद्धा होते.
पाच(५) गुण हा दम, दमन आहे याचा अर्थ आपल्या इंद्रियावर नियंत्रण ठेवणे .इंद्रिय ही सदैव बहिर्गामी असतात डोळे रूपासाठी जीभ चवीसाठी त्वच्या स्पर्शासाठी आसक्त असते  त्याना तिथून फिरवून मनामध्ये स्थिर करायचे असते. असे आतमध्ये वळवायचे  कर्म  तेच दम
यज्ञ हा सहावा ६ गुण  आहे आपण जे काही करतो ते देवासाठी करणे आत्म्यासाठी करणे याचं नाव यज्ञ 
जेवणाआधी देवाचे नाव घेणे प्रार्थना करणे हा यज्ञ आहे पूजा प्रार्थना हे देवाचे आभार मानण्याचे साधन आहे थँक्स गिविंग आहे काही मागण्यासाठी पूजा-प्रार्थना नसते.हे सारे यज्ञ आहे

या पुढचा गुण (७) आहे तो म्हणजे स्वाध्याय. स्वाध्यायचे दोन अर्थ आहेत स्वत:चा अध्याय स्वतःचा अभ्यास. आपण दिवसभर काय केले कसे वागलो किती पुण्य केले किती पापे केली किती देवाजवळ होतो किती दूर होतो त्याचे निरीक्षण करणे. याशिवाय संतांचे वचन ग्रंथ गीता ज्ञानेश्वरी वाचणे हे सुद्धा स्वाध्याय आहे ..
पुढचा गुण (८)आहेत तप म्हणजे तपणे, तापवणे स्वच्छेने शरीराला कष्ट देणे कारण मरणाच्या वेळेला देहाला अनंत स्पष्ट होतात अनेक व्याधी आधी ग्रासून टाकतात त्यावेळेला मन त्यात गुंतून जाते आणि देवाचे स्मरण होत नाही म्हणून या देहाच्या कष्टांना सवय म्हणून आणि कष्टा मध्ये सुद्धा ती देवाकडे लागलेली असणे याची ही तयारी आहे किंवा शिक्षा पद्धती आहे असे म्हणता येईल. त्यापुढचा गुण (९)आहे तो म्हणजे आर्जव .आर्जव म्हणजे ऋजुता सोफ्टनेस बोलताना वागताना येणारी नम्रता.सरळता होय.

श्री ज्ञानराज माणिक प्रभू महाराज.प्रवचनातून 


मंगळवार, १७ मे, २०२२

नृत्य.


नृत्य
*****
चार क्षणात वीजाच
गेल्या चार चमकून 
जेव्हा तुझी पाऊले ती
गेली उगा थिरकून

जशी हवेच्या झोताने 
वेल जावी लहरून 
नवतीच्या हिर्वेपणी
भाव यावे बहरून 

गीत जणू तुच झाली 
शब्द उमटले देही 
स्वर जणू तुच झाली 
अर्थ उमटले पायी 

नुपुर नव्हते पदी 
तरीही मनी गुंजले 
शब्द जरी नच ओठी 
मनामध्ये ओघळले 

त्या क्षणावर लिहले 
जरी की नाव तू तुझे
एक गाणे मनामध्ये 
उमलून आले माझे 

🌾🌾🌾
© डॉ.विक्रांत प्रभाकर तिकोणे 
https://kavitesathikavita.blogspot.com 
☘☘☘☘☘


सोमवार, १६ मे, २०२२

भोंदू गुरू

भोंदू गुरू 
*******:

जर तुमचा भोंदू गुरू 
तुम्ही टाकलात तर 
पडाल उघड्यावर 
म्हणून घाबरू नका 

डोळे घट्ट बंद करून 
वर भीतीची पट्टी बांधून 
सूर्य उगवणार नाही म्हणून 
स्वतः ला बजावू नका 

मान्य आहे मला की 
तुमची भक्ती आहे वादातीत 
तुम्ही आहात पूर्ण समर्पित 
पण लुटले जाऊ नका 

चुकतो आपण खूपदा 
वस्तू विकत घेतानाही 
म्हणून बाजार टाकत नाही 
तो तुमचा शोध थांबवू नका 

होतात अपघातही कधी 
गाडी चालवता चालवता 
चुकतो सिग्नल आणि फाटा 
म्हणून रस्त्यास दोष देऊ नका 

हा शोध महत्त्वाचा आहे 
तो लागो अथवा न लागो 
गंतव्य मिळो अथवा न मिळो 
पण चालणे सोडू नका 

इथे दु:ख अन वंचना आहे 
तितिक्षा अन परिक्षा आहे 
पण एक पूर्णता नक्की आहे 
ती अमोल संधी डावलू नका 

🌾🌾🌾
© डॉ.विक्रांत प्रभाकर तिकोणे 
https://kavitesathikavita.blogspot.com 
☘☘☘☘☘

रविवार, १५ मे, २०२२

भगवान गौतमबुद्ध

भगवान गौतम बुद्ध
**********
जर त्या युवराजाला 
नसतेच पडले प्रश्न 
जन्म मृत्यू अन जरेचे 
नसतेच उठले वावटळ 
अंतरात मुमुक्षुत्वाचे
तो राहिला असता रममान 
आपल्या सुखोपभोगात 
गुरफटलेला सुंदर पत्नीत
रमलेला छोट्या बाळात  
राजोपभोगात विलासात 
जसे राहिले जगले आणि मेले 
हजारो राजे-महाराजे 
तर हे जग 
आहे त्यापेक्षा 
खूपच विद्रूप झाले असते 

ते एक फुल फुलले पृथ्वीवर 
अन हजारो हृदयात 
नंदनवन फुलले 
असे नाही की या देशात 
संत झालेच नाहीत 
तत्त्वज्ञ जन्मलेच नाही 
योगी उपजलेच नाहीत 
ही भारत भूमी तर अशा 
अगणित रत्नांची खाणच आहे .
पाहता पाहता 
डोळे दिपून जावीत 
मोजता मोजता 
आयुष्य संपून जावीत 
पण हे रत्न वेगळेच होते 

त्यांनी प्रतिपादन केले सत्य 
सत्यावर असलेला प्रत्येकाचा हक्क
 नाकारली वर्ण व्यवस्था 
नाकारली जातीव्यवस्था 
नाकारला लिंगभेद 
आणि यातूनच जन्माला आला 
एक संपूर्ण मनुष्य धर्म 
प्रखर  प्रज्ञेवर आधारलेला 
प्रचितीस सत्य मानणारा 
करूणेने ओतप्रोत भरलेला 
सु - शीलतेने नटलेला 
तेथे स्पर्धा नव्हती 
प्रचार नव्हता 
बळजबरी ही नव्हती 

तो आकाशात पाझरणारा 
पूर्ण चंद्र होता 
भर वैशाखात शांती देणारा 
निशीराज होता 
हृदयात मांगल्य पवित्रता 
उदारता भरणारा 
सारी धग शोषून घेणारा 
शुभ्र मोगरा होता 

तो गौतम तर होताच कधी 
तो बोधीसत्व ही होता कधी 
पण भगवान बुद्ध झाला तेव्हा 
त्याच्यातून पाझरला 
तो दिव्य प्रकाश 
मानवाच्या मुक्तीचा 

दु:खातून मुक्ती
अज्ञानातून मुक्ती 
अंधकारातून मुक्ती 
भेदाभेदातून मुक्ती 
उच्चनीच स्त्री पुरुष 
सार्‍या भेदातून मुक्ती

म्हणूनच 
माणुसकी जाणणारा 
प्रत्येक मनुष्य करतो नमन 
शतवार त्या महायोग्याला 
महावीराला महानायकाला 
भगवान श्री गौतम बुद्धाला !
अन ध्यानाचे फुलुुन आलेले 
फुल अर्पितो त्या पद कमलाला !!

🌾🌾🌾
© डॉ.विक्रांत प्रभाकर तिकोणे 
https://kavitesathikavita.blogspot.com 
☘☘☘☘☘

जखमेवर मीठ


जखमेवर मीठ 
*****:*****:

ज्याने माझ्या राजाला 
हाल हाल करून मारले 
त्याचे डोळे फोडले 
त्याची चामडी सोलली 
मेल्यावरही तुकडे तुकडे 
करून टाकले 
आपल्या राक्षसी वृत्तीने 
कोत्या खुज्या श्रद्धेने
असंख्य मंदिर तोडली 
देव फोडली देऊळं लुटली 
त्यावर उभी केली 
त्याची श्रद्धा स्थान 

ज्याने माझे हजारो 
बंधू कापून काढले 
ज्याच्या सरदारांनी 
आणि शिपुर्ड्यानी 
माझ्या लाखो माय बहिणींना 
बलात्काराने ओढून नेले 
जनानखान्यात कोंडले
आपली अवलाद वाढवणारी 
जिवंत यंत्र बनवले 

त्याच्या थडग्या पुढे 
कोणी नतमस्तक होत असेल 
फुले वाहत असेल
चादर चढवत असेल
सन्मान करत असेल 
जाणून बुजून 
आमच्या जखमेवर 
मीठ चोळून

तर त्या महाभागाला
मोठे म्हणणे नेता ठरवणे
त्याच्या हात हातात धरणे 
त्याच्या पंगतीत बसणे 
त्याला आदरार्थी बोलणे 
हा आमचा षंढपणा ठरेल 

आणि ते
जे चार दिवसांच्या सत्तेसाठी 
करतात लाळघोटेपणा 
त्याच्यासमोर 
झोडतात त्याच्या पार्ट्या 
करतात जयजयकार
ते  तर वारांगणाच ठरतात .

आणि मला कळत नाही 
कि ही लोक आपल्या वाचेने
महाराजांचे नाव तरी
कसे घेऊ शकतात?

🌾🌾🌾
© डॉ.विक्रांत प्रभाकर तिकोणे 
https://kavitesathikavita.blogspot.com 
☘☘☘☘☘

दत्त माय


दत्त माय
********
कैसा जीवनाचा
चालला प्रवास
अवघे सायास
करू जाता ॥१

सदैव समोर 
असतो उतार 
न मिळे आधार 
थांबावया ॥२

नामाची ती काठी 
मिळता हातात 
बळ पावुलात
येते काही ॥३

ध्यानाचे झुडूप 
येता जीवनात 
होय यातायात 
सहनही ॥४

पण कधीकधी
पडताच खाली 
वेदना आरोळी 
मुखी येता ॥५

धावे दत्त माय
प्रेमे सावरते 
हातास धरते 
चालविते ॥६

किती रुपातून
किती हातातून
घेते सांभाळुन 
प्रेमळास ॥७

विक्रांता पातला
किती अनुभूती 
जीव तयाप्रती 
वाहीयला ॥८

🌾🌾🌾
© डॉ.विक्रांत प्रभाकर तिकोणे 
https://kavitesathikavita.blogspot.com 
☘☘☘☘☘




शनिवार, १४ मे, २०२२

ते डोळे

ते डोळे
*******

ते डोळे 
विस्फारलेले
मोठमोठाले
थांग नसले
डोह जाहले

ते डोळे 
बावरलेले
किंचित खुळे 
भान विसरले 
हरखून गेले

ते डोळे 
केसा आडले 
लज्जित ओले
काजळ ल्याले 
दूर थबकले 

ते डोळे 
नितळ काळे
टपोर भोळे
भूल पडले
जीवन भरले

ते डोळे 
हरखून गेले 
मनी ठसले 
गीत जाहले 
वसंतातले

🌾🌾🌾
© डॉ.विक्रांत प्रभाकर तिकोणे 
https://kavitesathikavita.blogspot.com 
☘☘☘☘☘४५२

श्री जी चे प्रवचन सार

श्री जी चे प्रवचन सार  *********†***** ठाणे येथे ज्ञानेश्‍वर मंदिरात निवृतीनाथ सभागृहांमध्ये श्री ज्ञानराज माणिक प्रभू यांची भगव...